Kim są naiwni „społeczni darwiniści”? O wyznacznikach postrzegania świata jako dżungli społecznej

Patrzenie na świat jako na miejsce wyłącznie antagonistycznych, bezwzględnie egoistycznych i wrogich relacji społecznych sprzyja antyspołecznym postawom oraz zachowaniom, takim jak niechęć do współpracy i państwa opiekuńczego, agresja i jej akceptacja, podatność na teorie spiskowe czy popieranie ruchu antyszczepionkowego. Badania psychologów z Uniwersytetu SWPS i Polskiej Akademii Nauk dostarczają empirycznej wiedzy na temat psychologicznych źródeł tych przekonań o świecie. Głównym celem naukowców jest odpowiedź na pytanie, czy naiwny darwinizm społeczny wynika z tzw. silnych stron ludzkiej osobowości czy raczej z pewnych deficytów.

Data publikacji: 24.08.2021

Ekspertka:

Krystyna Skarżyńska

psycholożka społeczna

Fot. iStock

„Społeczni darwiniści” pod lupą

Naukowcy z Uniwersytetu SWPS i PAN w swoim badaniu koncentrują się na analizie trwałych psychologicznych charakterystyk, które sprzyjają lub hamują akceptację tzw. społecznego darwinizmu.

– Jest to taki obraz (utrwalony schemat) świata, w którym relacje społeczne mają tylko antagonistyczny charakter, a bezlitosna rywalizacja i egoizm są jedyną skuteczną drogą do życiowego sukcesu – wyjaśnia prof. Krystyna Skarżyńska, psycholog z Uniwersytetu SWPS.

Silni czy słabi? Pewni siebie czy z niską samooceną?

Głównym teoretycznym celem autorów było ustalenie, czy taki obraz świata opiera się na pozytywnych indywidualnych lub grupowych zasobach czy raczej wiąże się z pewnymi psychologicznymi deficytami. Empiryczną bazę analiz stanowią wyniki czterech badań sondażowych, przeprowadzonych przez autorów na losowych reprezentatywnych próbach dorosłych Polaków. Zespół psychologów sprawdził efekty pięciu kategorii zmiennych:

style przywiązania;
cechy osobowości (tzw. Big Five);
ciemna triada osobowości (makiawelizm, narcyzm i psychopatia);
podstawowe wartości osobiste (wg modelu S. Schwartza);
fundamenty moralne (wg J. Haidta).

Wyniki analiz ukazują. że psychologiczny profil naiwnego społecznego darwinisty jest dysfunkcjonalny zarówno dla jakości osobistego życia, jak i dla życia społecznego. Postrzeganie świata jako społecznej dżungli wiąże się z pragnieniem władzy i dominacji, a jednocześnie z niską ugodowością, niską samooceną, słabym poczuciem skuteczności, zgeneralizowaną nieufnością. Taki zestaw oczekiwań, pragnień i możliwości w makro-skali utrudnia budowanie egalitarnego, współpracującego ze sobą społeczeństwa.

Badanie przeprowadzili: prof. Krystyna Skarżyńska, psycholog, Wydział Psychologii, Uniwersytet SWPS, dr hab. Piotr Radkiewicz, psycholog, Instytut Psychologii, Polska Akademia Nauk.

Więcej informacji o badaniu pod linkiem »

***

Artykuł pochodzi z Centrum Prasowego Uniwersytetu SWPS.

Czytaj także: Profesjonalna psychoterapia a pseudoterapia – jak nie dać się oszukać?

Ekspertka

prof. dr hab.

Krystyna Skarżyńska

Psycholożka społeczna, specjalizuje się w badaniu potocznych przekonań i postaw. Aktualnie prowadzi badania nad uwarunkowaniami akceptacji agresji w życiu społecznym i w polityce, a także nad rolą ogólnych schematów świata, zasad moralnych oraz rozumienia wolności w kształtowaniu postaw politycznych.

Zobacz biogram