Samotni w tłumie. Dlaczego młodzi ludzie coraz częściej czują się wyobcowani?

Poczucie osamotnienia łatwiej zrozumieć i zaakceptować w przypadku osób będących u schyłku życia. Młodość natomiast kojarzy nam się z czasem radosnego przebywania w grupie i budowania nowych relacji. Tymczasem wiele badań pokazuje niepokojącą tendencję – samotności staje się udziałem ludzi bardzo młodych. Dlaczego tak się dzieje i jaki to może mieć wpływ na ich dalsze życie?

Data publikacji: 13.03.2026

Fot. Adobe Stock

Odczuwanie samotności coraz częściej deklarują uczniowie i studenci – wynika z raportu „Samotność w Polsce” opracowanego przez Centrum Badania Opinii Społecznej (2024). W tej grupie odsetek osób borykających się z problemem osamotnienia jest zdecydowanie wyższy niż wśród dorosłych w średnim wieku, a nawet wśród seniorów 75 plus. Młodzi wskazują na poczucie wyobcowania czy brak więzi z rówieśnikami i niestety nie chodzi jedynie o przejściowe stany emocjonalne, ale o permanentne odczuwanie emocjonalnej izolacji.

Sami z emocjami

Podobne wnioski płyną z raportu „Nastolatki” przygotowanego przez Państwowy Instytut Badawczy NASK (2025). To jedno z największych cyklicznych badań dotyczących dobrostanu młodych Polaków i ich funkcjonowania w świecie cyfrowym. Z jednej strony analizy pokazują, że relacje społeczne – zarówno offline, jak i online – są jednym z kluczowych czynników wpływających na dobrostan psychiczny młodzieży. Z drugiej, mimo wzmożonej aktywności w sieci, młodzi deklarują coraz słabsze więzi społeczne i coraz częściej opisują swoje życie jako mało satysfakcjonujące i obciążające emocjonalnie.

Bezradni

Nastolatkowie wprawdzie koncentrują się na emocjach, ale przeżywają je w samotności – wynika też z badań przeprowadzonych przez zespół prof. Lubelskiej Akademii WSEI Wiesława Poleszaka wśród uczniów z województwa lubelskiego (2025). Punktem wyjścia do tej analizy były ogólnopolskie statystyki potwierdzające, że co trzeci uczeń klas 7-8 szkół podstawowych i szkół ponadpodstawowych nie radzi sobie z tym, co czuje. Mimo wielu powierzchownych kontaktów młodzi ludzie nie mają z kim dzielić trudnych momentów i nie otrzymują wsparcia od rówieśników.

Informacje i bilety na stronie Re_Mind - Kongres i Festiwal Psychologiczny

Zagubieni w sieci

Samotność jest trudnym wyzwaniem, bo nie jest zjawiskiem jednorodnym. Psychologowie często rozróżniają dwa wymiary tego stanu – samotność społeczną i emocjonalną. Pierwsza wiąże się ze statystycznie niewielką liczbą relacji, brakiem przynależności do grupy i ograniczonym uczestnictwem w życiu społecznym. Druga natomiast dotyczy braku bliskiej więzi z drugim człowiekiem, bez względu na intensywność kontaktów społecznych. Obie formy osamotnienia mocno się przenikają. Nie od dziś wiadomo, że intensywna obecność w mediach społecznościowych nie oznacza większej liczby istotnych relacji; wręcz przeciwnie, może pogłębiać poczucie izolacji, szczególnie gdy życie online zastępuje bezpośrednie kontakty lub wzmacnia szkodliwe mechanizmy porównań społecznych. Tymczasem badania potwierdzają, że osoby młode, które nie doświadczają bliskości emocjonalnej i więzi z rówieśnikami, mogą być bardziej narażone na problemy psychiczne, w tym na rozwój zaburzeń lękowych czy depresyjnych.

Odrzuceni przez samych siebie

Mechanizm tego zjawiska jest złożony. Brak wsparcia społecznego osłabia zdolności organizmu do obrony przed nadmiernym stresem. Z kolei właściwe relacje z rówieśnikami i bliskimi pozwalają regulować emocje, uzyskiwać pomoc w sytuacjach kryzysowych oraz budować poczucie własnej wartości. Badania zespołu prof. Poleszaka pokazują, że samotność emocjonalna jest często silnie powiązana z obniżoną samooceną, a to z kolei może uruchamiać błędne koło – młodzi ludzie, którzy czują się mniej wartościowi, częściej wycofują się z relacji społecznych, co jeszcze bardziej pogłębia poczucie izolacji. Dlatego w dłuższej perspektywie samotność może utrwalać negatywne schematy dotyczące myślenia o sobie i o innych. Osoby doświadczające izolacji częściej interpretują zachowania otoczenia jako odrzucenie lub brak zainteresowania. Taki sposób interpretacji rzeczywistości wzmaga z kolei lęk społeczny i unikanie kontaktów z innymi.

Czytaj także: Epidemia samotności a potrzeba współczucia

Obciążeni na starcie

Szkoła i uczelnia są ważną przestrzenią budowania kontaktów społecznych. Gdy nawiązywane tam relacje są powierzchowne, nietrwałe i mało satysfakcjonujące, pogarsza się jakość funkcjonowania ucznia w środowisku szkolnym, co może wpływać na skuteczność nauczania. Młodzi ludzie odczuwający samotność częściej mają trudności z adaptacją do wymagań szkolnych, mogą doświadczać większego stresu związanego z ocenami czy pracą zespołową. Brak wsparcia rówieśniczego sprawia również, że trudniej im radzić sobie z presją szkolną i ewentualnymi porażkami. Relacje rówieśnicze to bardzo ważna szkoła życia, obszar, gdzie młodzi uczą się współpracy, wychodzenia z sytuacji konfliktowych czy budowania bliskości. Ci którzy pozostają na marginesie grupy, mają mniej okazji do rozwijania tych umiejętności, co może utrudnić im funkcjonowanie w późniejszym życiu zawodowym i społecznym.

Niezwiązani z grupą

Okres dorastania jest etapem intensywnych zmian rozwojowych. Młodzi ludzie budują swoją tożsamość, eksperymentują z rolami społecznymi i stopniowo oddzielają się od rodziny, poszukując miejsca w grupie rówieśniczej. To właśnie w tym czasie relacje z innymi nabierają szczególnego znaczenia. Jednocześnie jest to okres dużej wrażliwości na ocenę społeczną. Doświadczenia odrzucenia czy wykluczenia mogą mieć silny wpływ na obraz siebie i poczucie przynależności. Jeśli młody człowiek nie znajduje wsparcia w swoim otoczeniu, samotność może być przeżywana szczególnie intensywnie.

W oczekiwaniu na wsparcie

Jak wynika z badań, samotność wśród młodych nie jest marginalnym doświadczeniem, lecz zjawiskiem o szerszym znaczeniu społecznym. Jej konsekwencje wpływać mogą na zdrowie psychiczne, jakość edukacji oraz późniejsze relacje społeczne. Dlatego coraz częściej podkreśla się znaczenie środowisk wspierających relacje – szkół, uczelni, organizacji młodzieżowych czy lokalnych społeczności. Tworzenie przestrzeni, gdzie młodzi ludzie mogą budować autentyczne więzi i otrzymywać wsparcie, staje się jednym z kluczowych elementów profilaktyki zdrowia psychicznego.

Warto też pamiętać, że samotność w młodym wieku nie zawsze jest widoczna na pierwszy rzut oka. Może współistnieć z aktywnością w sieci, obecnością w grupie czy pozornie bogatym życiem społecznym. Właśnie dlatego jej rozpoznanie i zrozumienie stało się dziś jednym z ważniejszych wyzwań dla psychologii, edukacji i polityki społecznej.

Czytaj także: Życie warte przeżycia – jak rozmawiać o samobójstwie, cierpieniu i przetrwaniu?